Middlesex

Συγγραφέας: Τζέφρυ Ευγενίδης
Εκδόσεις: Πατάκη
Κατηγορίες: historical fiction, LGBTQAI
Βαθμολογία: 4/10

Ο Καλ Στεφανίδης, ένας intersex Ελληνοαμερικάνος τρίτης γενιάς, αφηγείται την ιστορία τριών γενεών της οικογένειάς του, οι οποίοι έφυγαν από ένα χωριό της Μικράς Ασίας και μετανάστευσαν στο Ντιτρόιτ των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αν και καλογραμμένο, το βιβλίο παρουσιάζει εντελώς επιδερμικά τις εμπειρίες και τα προβλήματα των Intersex ατόμων.

Το Middlesex είναι ένα βιβλίο που ήθελα να διαβάσω εδώ και χρόνια καθώς περίμενα ότι μέσα από αυτό θα μάθω περισσότερα για τα intersex άτομα και τις εμπειρίες τους.

Δυστυχώς, ο συγγραφέας αναλώθηκε επί 500 σελίδες στο να μας μιλάει για τη Μικρασιατική καταστροφή και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι Έλληνες που μετανάστευσαν στην Αμερική. Δε λέω ότι δεν είναι ενδιαφέρον σαν θέμα, αλλά δεν επέλεξα να διαβάσω το βιβλίο για αυτό. Πουθενά στην επίσημη περίληψη του βιβλίου δε φαίνεται ότι το θέμα του βιβλίου είναι άλλο από τον Καλ. Κι όμως αναγκάστηκα να μάθω για όλο του το σόι πριν φτάσουμε στον ίδιο.

Και όταν τελικά ο συγγραφέας αποφασίζει να μας μιλήσει για τον Καλ, μας παρουσιάζει τα intersex άτομα από μια εντελώς κλινική μάτια. Επί 500 σελίδες επαναλαμβάνει ότι οι ενδοοικογενειακοί γάμοι είναι η αιτία που γεννιούνται intersex άτομα και πιο γονίδιο φταίει, σα να είναι πιο σημαντικό το γιατί γεννήθηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο και όχι το πως νιώθει και ποιές είναι οι εμπειρίες του.

Είναι φανερό ότι ο συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται για τον πρωταγωνιστή του και δεν έχει γνώσεις για τα intersex άτομα, παρά μόνον επιδερμικά, αφού σχεδόν ποτέ δε βλέπουμε πως νιώθει ο ίδιος ο Καλ. Δε μαθαίνουμε τίποτα για τη ζωή του από τα δεκαπέντε του μέχρι τα 30-κάτι του χρόνια που και για αυτή την περίοδο της ζωής του μαθαίνουμε ελάχιστα. Αντιθέτως, βλέπουμε ένα παιδί που επί δεκατέσσερα χρόνια μεγαλώνει ως κορίτσι, που λέει ξανά και ξανά ότι ποτέ δε σκέφτηκε ότι είναι κάτι άλλο πέρα από κορίτσι, και όμως, με το που μαθαίνει για τα γονίδια και την επικείμενη εγχείριση, απ’ τη μια στιγμή στην άλλη αποφασίζει να ζήσει ως αγόρι. Είναι απόλυτα κατανοητό ότι τρόμαξε με την ιδέα της εγχείρησης, αλλά δε μου φάνηκε καθόλου ρεαλιστικό το γεγονός ότι επαναπροσδιόρισε τον τρόπο που έβλεπε τον εαυτό του μέσα σε λίγες ώρες.

Επιπλέον, είναι λάθος το ότι η περίληψη του βιβλίου αναφέρει ότι πρόκειται για “την ιστορία της Καλλιόπης”. Είναι η ιστορία του Καλ, το να χρησιμοποιείται το Καλλιόπη είναι deadnaming και προσβλητικό. Θα έπρεπε να γνωρίζει μέχρι εκεί ο συγγραφέας αφού επέλεξε να γράψει για αυτό το θέμα. Όπως θα έπρεπε να γνωρίζει ότι και ο όρος “ερμαφρόδιτος” είναι προσβλητικός και δε χρησιμοποιείται για ανθρώπους. Το βιβλίο γράφτηκε το 2003 όχι το 1950.

Επίσης, δεν ξέρω κατά πόσο ένα intersex άτομο θα αναφερόταν στο παρελθόν του με το φύλο που του δόθηκε στη γέννησή του από τη στιγμή που δε συνάδει με το φύλο που πραγματικά είναι. Βλέπουμε τον Καλ να μιλάει για τον εαυτό του στο παρελθόν και να αυτοαποκαλείται Καλλιόπη. Με τις μη επαρκείς γνώσεις που έχω πάνω στο θέμα, πιστεύω ότι ένα τρανς άτομο δε θα αναφερόταν στο παρελθόν του χρησιμοποιώντας το φύλο με το οποίο δεν ταυτίζεται. Άρα, πιθανότατα το ίδιο θα συνέβαινε και με ένα intersex άτομο που δεν ταυτίζεται με το φύλο που του απέδωσαν στη γέννηση του.

Όσο για τη λογοτεχνική αξία του βιβλίου πέραν όσων προανέφερα, σίγουρα ο Ευγενίδης είναι εξαιρετικός στις περιγραφές του και παρουσιάζει με μεγάλο ενδιαφέρον τις δυσκολίες των Ελλήνων που μετανάστευσαν στην Αμερική. Υπάρχει όμως άλλο ένα μεγάλο πρόβληματα. Έχουμε έναν παντογνώστη αφηγητή ο οποίος όμως αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο. Αυτό κάνει την όλη ιστορία μη ρεαλιστική. Πως θα μπορούσε ο Καλ να γνωρίζει με ακρίβεια όχι μόνο γεγονότα, αλλά και συναισθήματα πολλών διαφορετικών ατόμων 50 και πλέον χρόνων πριν από τη γέννησή του; Αλλά και ακόμα κι όταν αφηγείται για καταστάσεις την περίοδο της ζωής του, μας μεταφέρει σκέψεις και συναισθήματα ατόμων που δε θα μπορούσε να γνωρίζει.